Etikettering

Ingrediëntenlijst

The first place to look for information on what a food contains is the ingredient list on the label. Ingredient lists give the components of the food product in descending order of importance by weight. So if vegetable fat or cheese, for example, appear high on the list, they are likely to be major ingredients, indicating a potentially high-fat food.

(informatie over de meest voorkomende ingrediënten zou via de productfiches opgevraagd moeten kunnen worden)

Nutritionele etikettering

De gegevens die op een voedingswaarde-etiket staan kunnen uitgedrukt zijn in verschillende meeteenheden. De energie die bepaalde nutriënten (koolhydraten, vetten en eiwitten) aan het individu leveren worden uitgedrukt in kilocalorieën (kcal) en/of in kilojoules (kJ). 1 kilocalorie komt overeen met 4.18 kilojoule. Beide grootheden kunnen op het etiket worden vermeld. De gehaltes aan vitaminen en mineralen moeten, als ze worden vermeld, niet enkel in gewicht worden aangeduid. Ze moeten daarnaast ook opgegeven worden in percentages (%) van de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid (A.D.H.).

Om de hoeveelheid zout in 100 gram van een bepaald voedingsmiddel te kennen dient men de hoeveelheid Natrium te vermenigvuldigen met 2.5.

Wettelijke bepalingen voor de voedings-etikettering

De manier waarop de voedingswaarde-etiketering moet worden vastgelegd is vastgelegd bij wet (KB 8/01/1992). Zo kan er naast een minimale versie ook een andere, langere versie toegepast worden. Maar in elke versie, kort of lang, moeten alle gegevens op één plaats vermeld worden in tabelvorm, met de cijfers onder elkaar als er daarvoor voldoende ruimte is.

In de praktijk vinden we deze tabellen onder de verwijzingen 'gemiddelde voedingswaarde', voedingswaarde-aanduiding', 'voedingswaardeinformatie', …In de minimale versie is er enkel sprake van de energetische waarde en van de gehalten aan eiwitten, vetten en koolhydraten. Bij de tweede versie wordt daarenboven ook melding gemaakt van de gehaltes aan suikers, verzadigde vetzuren, voedingsvezels en natrium. Van zodra ergens op het etiket een bewering gemaakt wordt over één van de desbetreffende voedingsmiddelen, is de fabrikant verplicht om de langere versie toe te passen. Indien men op het etiket spreekt van enkelvoudig of meervoudig onverzadigde vetzuren is men verplicht van de volledige kwantitatieve vetzuursamenstelling te vermelden.

Alle waarden worden meegedeeld voor 100g, 100 ml en/of per standaardportie van het voedingsmiddel. Er moet dus gerekend worden om de voedingswaarde van de effectief geconsumeerde portie te kennen.

Gezondheidsbeweringen

Op het etiket van sommige voedingsmiddelen kan men bepaalde gezondheidsbeweringen lezen. Gezondheidsbeweringen of gezondheidsclaims zijn beweringen die stellen of suggereren dat het voedingsmiddel bijzondere eigenschappen zou bezitten ten aanzien van het bevorderen of het instant houden van de gezondheid van de gebruiker.

Er is geen specifieke wettelijke regeling voor de gezondheidsbeweringen. Wel is misleiding van de consument verboden (Koninklijk Besluit reclame). Het is eveneens verboden te zeggen dat het product een bepaalde ziekte voorkomt of geneest.

Gezondheidsclaims kunnen de voedingsvoorlichting ondersteunen, mits ze goed wetenschappelijk onderbouwd zijn. Het geclaimde gunstige effect moet wetenschappelijk bewezen zijn.

In overleg met de verschillende betrokkene (de voedingsindustrie, de distributie, de consumentenorganisatie, de wetenschappelijke wereld en de overheid) werd een ontwerp gedragscode gezondheidseffecten ontwikkeld. De code definieert de criteria om op een niet-misleidende manier gebruik te maken van gezondheidsbeweringen en om een voldoende wetenschappelijke onderbouwing te geven aan de beweringen.

Kwaliteit- en milieulabels

Kwaliteitslabels
Op het etiket kan men ook dikwijls kwaliteit- en/of milieulabels terugvinden. De kwaliteitslabels op de voedingsmiddelen geven aan dat het product beantwoordt aan bepaalde kwalitatieve eisen. Sommige labels verwijzen naar een specifieke geografische oorsprong of een traditionele specialiteit. Ook op Europees niveau bestaan 3 labels voor producten met een beschermde oorsprongbenaming of een geografische aanduiding. Enkel die producten die voldoen aan bepaalde eisen komen in aanmerking voor een dergelijk label. De drie Europese kwaliteitslabels zijn:

De Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB) wordt verleend aan producten waarvan de productie, verwerking en bereiding plaatsvinden binnen een bepaald geografisch gebied volgens een erkende en gecontroleerde werkwijze.

Beschermde Geografische Aanduiding (BGA): Hierbij moet minimaal één van de productie-, verwerkings- of bereidingsstadia toegeschreven kunnen worden aan de geografische oorsprong. Verder kan dit product een bepaalde faam genieten binnen een afgebakend geografisch gebied.

Gegarandeerde Traditionele Specialiteit (GTS): Deze vermelding verwijst niet naar de herkomst, maar heeft tot doel de traditionele productsamenstelling of productiemethode te benadrukken.

Er bestaan ook verschillende Belgische kwaliteitsmerken. Zo bestaan voor fruit en groenten volgende kwaliteitsmerken: FLANDRIA, Milieubewuste teelt en FRUITNET. In de zuivelsector is het AA-melk label een kwaliteitslabel. In de vleessector vinden we volgende kwaliteitslabels: 'Meritus', 'Certus', 'Pastorale', 'BCV', 'Blanc Bleu de qualité supérieure', 'label de qualité Wallon', Meesterlyck en 'Duke of Flanders'. Een uitvoerige omschrijving van deze Belgische kwaliteitslabels kan u vinden op de site: www.qualityfood.be.

Milieulabels
Naast kwaliteitslabels bestaan er ook tal van milieulabels. Zo is bijvoorbeeld ook het gebruik van de term 'bio' Europees gereglementeerd. Enkel die producten die voldoen aan die reglementering kunnen voorzien worden van een label 'biologisch'. Diverse landen hebben een nationaal label dat beantwoordt aan de Europese regelgeving en in veel gevallen nog verder gaat. Enkele voorbeelden van nationale bio-labels:

Naast biologische labels bestaan er ook ecologische labels. Deze hebben meestal betrekking op de verpakking of op de productiemethode die milieuvriendelijk is. Enkele voorbeelden van nationale en Europese milieulabels:

De voorwaarden om deze labels toe te kennen verschillen. Voor sommige labels wordt de volledige levenscyclus van het product onder de loupe genomen en voor andere worden slechts enkele aspecten in rekening gebracht.

Naast bovenvermelde labels treffen we vaak nog andere logos op de verpakkingen aan. Hieronder wordt de betekenis van enkele van deze veel voorkomende logos verduidelijkt.

Het Groene Punt geeft aan dat de verantwoordelijke voor het in handel brengen van het product een bijdrage levert aan het systeem voor inzameling en sortering. Deze logos geven aan dat u de lege verpakking naar de winkel mag terugbrengen, zodat ze hergebruikt kunnen worden. De prijs bij aankoop voor de verpakking (fles) krijgt u in de vorm van statiegeld terug betaald. Dit logo geeft aan dat het gebruikte verpakkingsmateriaal recycleerbaar is. Het cijfer in het midden van het symbool staat voor het soort plastic. 1 polyethyleen teraftalaat 2 polyethyleen met hoge dichtheidsgraad 3 polyvinylchloride 4 polyethyleen met lage dichtheidsgraad 5 polypropyleen6 polystyreen 7 andere Dit logo geeft aan dat de verpakking vrijgesteld is van ecotaks, daar de statiegeldregeling van toepassing is. Met dit logo wil men de consument erop wijzen dat de lege verpakking thuishoort in de vuilbak en niet in de natuur of op de openbare weg. In Belgie heeft dit logo geen bijzonder statuut. Het kringloop symbool geeft aan dat de verpakking uit gerecycleerd materiaal bestaan of dat de verpakking recycleerbaar is.

Barcode

De barcode of streepjescode is bedoeld voor het automatisch invoeren van gegevens van artikelen in supermarkten en magazijnen. De gegevens worden op de verpakking of op etiketten vastgelegd in de vorm van een aantal dikke en dunne streepjes.

Sommige codes kunnen alleen numerieke gegevens weergeven, andere zijn volledig alfanumeriek. Maar voor het gemak wordt boven of onder de barcode meestal de betekenis ook in normaal leesbaar geschrift weergegeven.

De cijfers bestaan uit 4 groepen. De eerste 2 cijfers duiden het land van de fabrikant of verdeler aan. Enkele voorbeelden:

De tweede groep cijfers is de code van de fabrikant of van het bedrijf. De volgende cijfers komen overeen met het artikelnummer, deze worden door de producent zelf bepaald. Het laatste cijfer tenslotte is een controlecijfer, dat dient om vergissingen uit te sluiten.

Het is niet verplicht om een streepjescode te plaatsen op de verpakking. Toch wordt het meer en meer gedaan. Het heeft immers voordelen voor de fabrikant, de verkoper, de transporteur… het is handig voor het beheer van de stock en voor de traceerbaarheid van het product.

Hygiënekeurmerken

Op het etiket van eetwaren waarin vlees verwerkt is, van melk en van melkproducten staat een hygiëne keurmerk. Het is een ovale cirkel met letters en cijfers in. De letter bovenaan duidt op het land van de inrichting waar het product werd behandeld. De letter en het nummer in het midden staan voor de inrichting die het product behandelde (en/of verpakt heeft), en die dit nummer krijgt als het door de overheid erkend werd. Onderaan leest u CEE-EEG": het toekennen van erkenningen gebeurt immers volgens Europese regels.

houdbaarheidsdatum

Modern refrigeration with its improved ability to store food, but without forgetting that the refrigerator is not a 'magic box'; it must be in proper working order; food stored in the refrigerator for too long can become a health hazard; and refrigeration is not as effective as freezing, thus requiring particular attention to "use-by" and "best before" dates on food products.
Bijkomende informatie over het etiket kan u vinden in de brochure 'Het etiket, geen geheimtaal' van het OIVO.

de voedselketen | voedselveiligheid | gezondheid | kwaliteit | test uw kennis | links
| © Fevia '05 | Website by Point X