Sociale en culturele rol van voeding

Sociaal-economische, culturele, politieke, historische, religieuze en ecologische factoren hebben een invloed op wat we eten en waarom we iets al dan niet eten.

Eten betekent niet alleen dat men zichzelf voedt, maar ter gelijkertijd vervullen voedingsmiddelen andere taken in het dagelijkse leven. Zo speelt voeding een zeer belangrijke rol in de sociale en economische relaties van mensen. Een voedingsmiddel is een product, maar daarnaast kan het fungeren als 'statussymbool' of kan het de identiteit van een individu weerspiegelen, hetgeen een reden kan zijn waarom we het consumeren.

Voedsel als statussymbool

De rijkere klasse wenst zich vaak te onderscheiden van de rest via de consumptie van andere voedingsmiddelen (champagne, kaviaar, oesters, foie gras, …) en via typische tafelmanieren (etiquette).

Voedsel is macht

Binnen het gezin had de vrouw vnl. in het verleden een zekere macht omdat zij de voedselvoorraad beheerde. Als het haar uitkwam dan kon ze man en kinderen iets lekkers voorzetten of juist onthouden. De macht loopt echter niet steeds van moeder naar het gezin. Ook omgekeerd kan er macht uitgeoefend worden. Elk kind dat voedsel weigert heeft een krachtig pressiemiddel in handen. Ook op macroniveau gebruikt men dit pressiemiddel. Hongerstakers wensen er vb. de politiek mee te beļnvloeden. Bepaalde machtshebbers die de voedseldistributie tegenhouden of enkel aan bepaalde bevolkingsgroepen ten goede laten komen gebruiken voedsel als macht

Voeding en identiteit

Mensen laten door hun eten en drinken zien dat ze tot een andere cultuur behoren. Vele emigranten houden vast aan hun eigen eetcultuur om zich te onderscheiden van de cultuur waarin ze leven. Dit zorgt voor de talrijke Chinese, Italiaanse, Thaise en Griekse restaurants waar we kunnen proeven van andere eetculturen.
Zo ook wensen bepaalde groepen in de bevolking zich te onderscheiden van de massa door de consumptie van voornamelijk alternatieve en ecologische (biologische) levensmiddelen.
De specifieke eetgewoontes van bepaalde culturen worden vaak geļllustreerd door de bijnamen die men aan bepaalde bevolkingsgroepen toekent. Denk hierbij maar aan de spaghettivreters, de kaaskoppen, de rijstkakkers, …

Voeding als mediator voor communicatief en sociaal contact

Samen eten bevordert het sociale contact tussen mensen. Niets is zo gezellig als samen te tafelen en te praten. Stel u zich maar eens een festiviteit (huwelijk, verjaardag, communie, …) of een verenigingsleven voor zonder spijs en drank…
Zo ook zou tijdens het samen tafelen met de familie bepaalde waarden en normen van generatie op generatie overgegeven worden. Samen eten betekent ook leren wat niet mag, wat wel en niet kan in gezelschap. Sociale relaties worden in stand gehouden door samen te eten en te drinken.

Culturele en religieuze rol van voeding

Voeding maakt deel uit van onze cultuur. Binnen onze Belgische cultuur hebben we bepaalde gewoontes en tradities omtrent ons voedsel die duidelijk verschillen van vb. de Zuid Europese landen.Deze tradities zijn vnl. historisch bepaald door de voedingsmiddelen die onze voorouderen voorhanden hadden en de manier waarop zij daar mee omgingen. Zelfs zeer regionaal zijn er verschillen in gewoontes en tradities.

In onze hedendaagse multiculturele samenleving komen we met voedingsmiddelen, gewoontes en tradities in contact die nieuw zijn voor ons. Zo is er momenteel een groot aanbod aan exotische producten.

De geloofsovertuigingen kunnen eveneens een belangrijke rol spelen in de wijze waarop met eten wordt omgegaan. Verscheidene religies zoals het Christendom, het Jodendom, de Islam, het Boeddhisme en het Hindoeļsme hebben specifieke regels in verband met voeding.

Zo verbiedt de Islam expliciet enkele producten zoals bloed, varkensvlees, aas, alcohol en andere verslavende stoffen. Ook dienen de Islamieten te vasten tijdens de Ramadan.

De Joden verdelen de levensmiddelen in kosjer (wettelijk toegestaan) of niet kosjer. Hun spijswetten schrijven een verbod voor op de consumptie van bloed en verschillende diersoorten. Ook dient vlees steeds strikt gescheiden te worden van melkproducten. De spijswetten beschrijven eveneens welke plantaardige materialen geschikt zijn voor consumptie. De joden dienen er steeds voor te zorgen dat kosjere levensmiddelen niet in contact kunnen komen met niet-koshere levensmiddelen.

Boeddhisten mogen geen vlees eten en ook geen groenten uit de uienfamilie. Als bron van proteļnen eten zij voornamelijk sojabonen en tarwegluten. Verslavende producten zijn ook bij de boeddhisten streng verboden.

De Mormonen wordt aangeraden een dieet te volgen dat hun lichaam zo gezond mogelijk houdt. Het verbruik van cafeļnehoudende dranken zoals koffie en thee zijn verboden.

Het Hindoeļsme kent geen echte geschreven spijswetten, wel is er een sterke invloed van hun cultuur op de consumptie van levensmiddelen. Vanwege hun geloof in reļncarnatie zijn de Hindoes uit de hoogste kasten vegetariėrs. Andere Hindoes eten geen rundvlees vanwege de heiligheid van het vee. Het gebruik van alcohol en teveel kruiden wordt afgeraden. De reinheid van de producten is van groot belang voor de Hindoes.

Voor de Katholieken was nog niet eens zo lang geleden de vrijdag visdag. Tijdens de vastenperiode dienden de maaltijden "sober" te zijn.

Gastronomie

Belgiė heeft een sterke reputatie op het vlak van de gastronomie en speelt mee in de internationale top van de "haute cuisine" (per hoofd van de bevolking heeft Belgiė praktisch evenveel Michelin sterren als Frankrijk).

Zo werd het bier uitgevonden door Belgische Benedictijnen en zijn de enige echte Trapistenbieren enkel van Belgische origine. De Vlaming Charles de l'Ecluse heeft een belangrijk aandeel gehad in de verspreiding van de aardappel in Europa.

Naast typische Belgische gerechten heeft Belgiė ook tal van typische producten. Belgiė telt oa. een tachtigtal kaassoorten, een grote variėteit aan gebak, meer dan 400 verschillende soorten pralines en de grootste variatie bieren van goudblonde pils tot de rijke abdijbieren.

De meeste Belgen houden van lekker eten en drinken. We beschikken over een enorm aanbod van recepten voor de talrijke (hobby)koks. De gastronomen die liever op restaurant gaan, kunnen kiezen uit een enorm uitgebreid adressenbestand van kwaliteitsrestaurants.

Elk zichzelf respecterend gezinstijdschrift heeft een culinaire rubriek met recepten en gastronomische tips. Ook op het Tv-scherm wordt met respect gekookt door diverse meesterkoks. Op het internet (vb. op de site http://www.het.gastronomen.net/) kan men eveneens veel informatie vinden over specifieke restaurants, specifieke producten en recepten.

Voedingscultuur

Uit studies is gebleken dat veranderingen in het dieet van bepaalde bevolkingsgroepen niet automatisch volgen als het aanbod wijzigt. Het is van groot belang rekening te houden met wat men denkt over voeding en met wat men weet over voeding. Er zijn enorme culturele verschillen in wat men doet, denkt, gelooft en weet als het gaat over voeding en voedsel. De voedingscultuur van een bepaalde bevolkingsgroep wordt bepaald door:

de voedingskennis
de opvattingen (attitudes) ten aanzien van voeding/voedsel
de praktijken, voedingsgewoonten
de overtuigingen/(bij)geloof

Tussen deze verschillende componenten is er een onderlinge relatie. Zo beļnvloed de kennis bepaalde praktijken (en vice versa). Veranderingen aan één component kan effect hebben op de drie andere componenten. Dit proces kan zeer soepel verlopen, maar een verandering in kennis over een bepaald voedingsmiddel (vb. via voedingsvoorlichting) zal niet gemakkelijk in de praktijk gebracht worden indien het tegenstrijdig zou zijn met een bepaalde attitude of een overtuiging hieromtrent.
Enkel met een grondige kennis van de eetcultuur kan men adequate voedingsboodschappen en dieet veranderingen of interventies ontwikkelen.

© Belgische Brouwers



	Situering - Veranderende voedingspatronen De boerderij, het begin van de voedselketen Situering-Oosprong van het voedsel Rol van de landbouw Landbouw en veiligheid Landbouw en kwaliteit van het voedsel Landbouw en milieu Landbouw en technologie De voedingsindustrie Situering - Waarom bewerken we voedsel ? Rol van de voedingsindustrie Voedingsindustrie en veiligheid en kwaliteit Voedingsindustrie en milieu Voedingsindustrie en techniek Enkele kerncijfers in verband met de voedingsindustrie Productie en omzet Investeringen Prijsevolutie en rendabiliteit Tewerkstelling Buitenlandse handel Kerncijfers De distributie Situering Distributie en veiligheid De Consument Situering - voedingspatronen nu De rol van de consument bij de veiligheidsmaatregelen Transport en stockage Rol van transport en stockage Transport, stockage en veiligheid



	Voedselveiligheid Wat verstaan we onder voedselveiligheid? Voedselveiligheid: een gedeelde verantwoordelijkheid Landbouw en voedselveiligheid Landbouw en voedselveiligheid Voedingsindustrie en voedselveiligheid Inleiding Biologische voedselveiligheid Chemische voedselveiligheid Additieven Contaminanten Fysische voedselveiligheid Waarom verwerken we voedsel Verpakking beschermt onze voedingsmiddelen Controle inzake voedselveiligheid Wie controleert wat? Consum Distributie en voedselveiligheid Distributie en voedselveiligheid De rol van de consument bij voedselveiligheid De rol van de consument bij voedselveiligheid



	Inleiding Voeding en gezondheid Bron van energie en voedingsstoffen Voeding als bron van energie en voedingsstoffen Energie Koolhydraten Vetten Eiwitten Water Alcohol Vitamines Mineralen Bioactieve stoffen Voedingsmiddelen op maat Voedingsaanbevelingen 10 tips voor een gezonde levenswijze Sociale en culturele rol van voeding Sociale en culturele rol van voeding Voedingsgewoonten en levensstijl Voedingsgewoonten en levensstijl Voedings- en beschavingsziektes Obesitas Cardiovasculaire aandoeningen Kanker Diabetes Osteoporose Voedsel intolerantie en allergie Voeding en informatie Voeding en informatie Etikettering Voedingsmiddelentabellen Brochures Campagnes - Projecten Onderwijs en opvoeding



	Eet veilig Test uw kennis



	De Belgische overheid Internationale en Europese organisaties Organisaties met expertise over voeding en gezondheid Consumentenverenigingen Promotie - Voorlichting Beroepsverenigingen Informatie over specifieke onderwerpen Voedingswetgeving Biotechnologie en voeding Dioxines BSE Bio Functionele voedingsmiddelen Allergiėn Verpakkingen Voedselveiligheid Nutritie Gezondheid



	Inleiding Kwaliteitsborging in de voedingsindustrie Preventieve beheersing van de risico’s Inleiding Autocontrole in de voedingsindustrie Gangbare kwaliteitsborgingssystemen Case-study autocontrole Traceerbaarheid Inleiding Casestudy traceerbaarheid Controle op de autocontrole Certificatie van kwaliteitssystemen Controle door de overheid Initiatieven van de voedingsindustrie Actieprogramma kwaliteitsborging Opleiding Kwaliteit van A tot Z Kwaliteitsborging doorheen de voedselketen, enkele voorbeelden Integrale Kwaliteitszorg Melk (IKM) Integraal Keten Kwaliteit Beheersysteem (IKKB) in de Belgische akker- en tuinbouwsector.