Voedingsmiddelen op maat

Er bestaan een hele reeks voedingsmiddelen die beantwoorden aan de vraag en de noden van specifieke doelgroepen. Door het groeiende besef bij de consumenten van het bestaan van een relatie tussen de voedingsgewoontes enerzijds en de gezondheid anderzijds, is de vraag naar specifieke producten sterk toegenomen. Zo kan men voedingsmiddelen vinden met een verhoogd gehalte aan vitaminen en mineralen, een verlaagd vet en/of suikergehalte, een verhoogd gehalte aan vezels, een verlaagd zoutgehalte, een verlaagde calorie-inhoud, toegevoegde bioactieve bestanddelen, pre- en probiotica, …

Voedingsmiddelen bestemd voor bijzondere voeding

Voor de meeste gezonde individuen met een gevarieerd en evenwichtig dieet, rijk aan groenten en fruit, is de aanbreng van vitaminen en mineralen voldoende.

In bepaalde omstandigheden echter, kan de aanbreng van vitaminen, mineralen en spoorelementen via de voeding niet voldoende zijn om te voorzien in de dagelijkse behoefte. Dit is voornamelijk het geval wanneer een hogere nutriëntopname vereist is of wanneer de dagelijkse inname van nutriënten te laag is. Tot de groepen waarvoor de vitaminevoorziening mogelijk aan de marginale kant is behoren onder meer bepaalde bevolkingsgroepen, zoals zuigelingen en kinderen, zwangere vrouwen, sporters en personen met een aandoening of ziekte. De voedingsmiddelen die in het bijzonder voor deze groepen worden gemaakt, waaronder zuigelingenvoedingen, baby- en kindervoeding, sportvoeding, dieetvoeding, medische voeding, sondevoeding, etc dienen te voldoen aan een specifieke wetgeving en worden ook wel "voedingsmiddelen bestemd voor bijzondere voeding" genoemd.

Verrijkte voedingsmiddelen en voedingssupplementen

Maar ook voor de normale bevolking kan de aanbreng van vitamines en micro-nutriënten aan de marginale kant zijn. Dit is in het bijzonder zo voor ouderen, maar ook macrobiotisch gevoede kinderen, rokers, mensen met een hoog alcoholgebruik, veganisten en mensen met een slechte eenzijdige eetgewoonte. Een dergelijke marginale vitaminestatus kan men enkel via bloed- en/of urineonderzoek aantonen en kan zich uiten in aspecifieke klachten zoals vermoeidheid en lusteloosheid.

Resultaten van recente studies zouden aangeven dat een opname van bepaalde nutriënten boven de aanbevolen hoeveelheden de kans op bepaalde ziektes zou reduceren. De wetenschappelijke tijdschriften staan de laatste jaren vol van artikels over de mogelijke preventieve werking van bepaalde vitamines bij het ontstaan van kanker en hart- en vaatziekten. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat deze vitamines kunnen beschermen tegen bepaalde chronische ziektes. Het duurt echter vaak vele jaren vooraleer een eerste aanwijzing over een gunstig effect kan omgezet worden in een wetenschappelijk bewijs. Het belang van foliumzuur inzake een verminderde kans op neuraalbuisdefecten (open rug) bij de foetus is hiervan een mooi voorbeeld. Pas twintig jaar na de eerste aanwijzigen over dit effect werden campagnes gestart om de bevolking hierover in te lichten.

Om een tekort aan vitaminen en mineralen te verhelpen of om extra vitamines op te nemen kan men beroep doen op voedingsmiddelen verrijkt met vitamines en/of mineralen of op voedingssupplementen.

Functionele voeding

Een bijzondere groep binnen de levensmiddelen 'op maat' zijn de zogenaamde functionele voedingsmiddelen ('functional foods'). Het zijn voedingsmiddelen die door hun samenstelling een positief effect kunnen hebben op de fysiologische functies bij de mens en op de gezondheid wanneer ze geconsumeerd worden als onderdeel van de dagelijkse voeding. Een functioneel voedingsmiddel kan een natuurlijk voedingsmiddel zijn, of een voedingsmiddel waaraan een bioactieve component is toegevoegd of waarin de concentratie van een actieve component is verhoogd, of een product waarin een component met een negatief fysiologisch effect is verwijderd. Een aantal van de bioactieve componenten die vandaag reeds aanwezig zijn in functionele voedingsmiddelen zijn o.a.:

probiotica
probiotica zijn levende micro-organismen die de maag en dunne darm overleven, en die selectief en gunstig inwerken op de darmflora en/of de darmfunctie. Voorbeelden van probiotica zijn Bifidusbacteriën en Lactobacillus soorten die gebruikt worden in gefermenteerde zuivelproducten.
prebiotica
prebiotica zijn bestanddelen (geen micro-organismen!) in de voeding die resistent zijn tegen menselijke verteringsenzymen en die selectief en positief de groei en/of de activiteit van micro-organismen in de dikke darm beïnvloeden. Voorbeelden van prebiotica zijn o.a. inuline, oligofructose, en lactulose.
synbiotica
een combinatie van pro- en prebiotica vormen een vrij recente reeks van (functionele) gefermenteerde zuivelproducten. Het prebioticum zou naast de normale prebiotische werking tevens kunnen bijdragen tot het verbeteren van de maag-dunne darm transit van het probioticum.
Essentiële vetzuren
Essentiële vetzuren (zoals w3-vetzuren) hebben een belangrijk effect op de menselijke gezondheid (bloeddruk, cholesterolgehalte, ontstekingsziektes). w3-vetzuren kunnen toegevoegd worden aan verschillende voedingsmiddelen oa.:melk, margarine en kaas. Via een speciale voeding voor de kippen wordt het w3-vetzuur gehalte in eieren verhoogd.
Planten sterolen en stanolen
Plantensterolen en stanolen hebben een cholesterolverlagende werking en leveren een bijdrage aan de preventie van hart- en vaatziekten. Ze worden o.a. toegevoegd aan smeermargarines.

De voedingswetenschap evolueert van een 'adequate voeding' naar een 'optimale voeding'. Naarmate onze kennis over specifieke componenten van planten en de exacte werking van nutriënten toeneemt, wordt het meer en meer mogelijk om levensmiddelen 'op maat' te maken als antwoord op specifieke behoeften van bepaalde bevolkingsgroepen.

Verrijkte voedingsmiddelen, voedingssupplementen en functionele voedingsmiddelen mogen dan wel recente aanwinsten zijn, die gezondheidsvoordelen leveren, het is evenzeer belangrijk te onderstrepen dat het geen mirakeloplossingen zijn om een ongezonde levenstijl te compenseren. Ze kunnen slechts een positieve bijdrage leveren aan de gezondheid binnen het kader van een gevarieerd voedingspatroon en actieve gezonde levensstijl.



	Situering - Veranderende voedingspatronen De boerderij, het begin van de voedselketen Situering-Oosprong van het voedsel Rol van de landbouw Landbouw en veiligheid Landbouw en kwaliteit van het voedsel Landbouw en milieu Landbouw en technologie De voedingsindustrie Situering - Waarom bewerken we voedsel ? Rol van de voedingsindustrie Voedingsindustrie en veiligheid en kwaliteit Voedingsindustrie en milieu Voedingsindustrie en techniek Enkele kerncijfers in verband met de voedingsindustrie Productie en omzet Investeringen Prijsevolutie en rendabiliteit Tewerkstelling Buitenlandse handel Kerncijfers De distributie Situering Distributie en veiligheid De Consument Situering - voedingspatronen nu De rol van de consument bij de veiligheidsmaatregelen Transport en stockage Rol van transport en stockage Transport, stockage en veiligheid



	Voedselveiligheid Wat verstaan we onder voedselveiligheid? Voedselveiligheid: een gedeelde verantwoordelijkheid Landbouw en voedselveiligheid Landbouw en voedselveiligheid Voedingsindustrie en voedselveiligheid Inleiding Biologische voedselveiligheid Chemische voedselveiligheid Additieven Contaminanten Fysische voedselveiligheid Waarom verwerken we voedsel Verpakking beschermt onze voedingsmiddelen Controle inzake voedselveiligheid Wie controleert wat? Consum Distributie en voedselveiligheid Distributie en voedselveiligheid De rol van de consument bij voedselveiligheid De rol van de consument bij voedselveiligheid



	Inleiding Voeding en gezondheid Bron van energie en voedingsstoffen Voeding als bron van energie en voedingsstoffen Energie Koolhydraten Vetten Eiwitten Water Alcohol Vitamines Mineralen Bioactieve stoffen Voedingsmiddelen op maat Voedingsaanbevelingen 10 tips voor een gezonde levenswijze Sociale en culturele rol van voeding Sociale en culturele rol van voeding Voedingsgewoonten en levensstijl Voedingsgewoonten en levensstijl Voedings- en beschavingsziektes Obesitas Cardiovasculaire aandoeningen Kanker Diabetes Osteoporose Voedsel intolerantie en allergie Voeding en informatie Voeding en informatie Etikettering Voedingsmiddelentabellen Brochures Campagnes - Projecten Onderwijs en opvoeding



	Eet veilig Test uw kennis



	De Belgische overheid Internationale en Europese organisaties Organisaties met expertise over voeding en gezondheid Consumentenverenigingen Promotie - Voorlichting Beroepsverenigingen Informatie over specifieke onderwerpen Voedingswetgeving Biotechnologie en voeding Dioxines BSE Bio Functionele voedingsmiddelen Allergiën Verpakkingen Voedselveiligheid Nutritie Gezondheid



	Inleiding Kwaliteitsborging in de voedingsindustrie Preventieve beheersing van de risico’s Inleiding Autocontrole in de voedingsindustrie Gangbare kwaliteitsborgingssystemen Case-study autocontrole Traceerbaarheid Inleiding Casestudy traceerbaarheid Controle op de autocontrole Certificatie van kwaliteitssystemen Controle door de overheid Initiatieven van de voedingsindustrie Actieprogramma kwaliteitsborging Opleiding Kwaliteit van A tot Z Kwaliteitsborging doorheen de voedselketen, enkele voorbeelden Integrale Kwaliteitszorg Melk (IKM) Integraal Keten Kwaliteit Beheersysteem (IKKB) in de Belgische akker- en tuinbouwsector.