Dossiers

Betere etikettering in strijd tegen voedselovergevoeligheid

Braakneigingen na een lekker mosselsouper of een allergische reactie na elk glas rode wijn: iedereen kent wel iemand die lijdt aan voedselovergevoeligheid. Vaak gaat het om onschuldige reacties die na een tijdje weer verdwijnen. Maar in sommige gevallen wordt de gezondheid ernstige schade toegebracht. Voor de betrokkenen is het bijgevolg levensnoodzakelijk om elk contact met het allergeen – de stof die de reactie uitlokt – te vermijden. Een nieuwe Europese richtlijn over de etikettering van allergenen zal de allergische consument helpen de geschikte voedingsmiddelen te kiezen.

Wat verstaan we onder voedselovergevoeligheid?

De term ‘voedselovergevoeligheid’ slaat op elke terugkerende, abnormale en fysieke reactie op voeding. Uit studies blijkt dat ongeveer 2 % van alle volwassenen eraan lijdt. 1 % daarvan kampt met een allergie. Bij kinderen liggen de percentages nog hoger. 5 % tot 8 % heeft last van voedselovergevoeligheid, terwijl bij 1 tot 2,5 % allergische reacties optreden. In werkelijkheid gaat het zelfs om een nog grotere groep. Sommige vormen van voedselovergevoeligheid zijn immers moeilijk vast te stellen.

Opmerkelijk is dat voedselovergevoeligheid steeds vaker voorkomt. De mondialisering zorgt er immers voor dat steeds nieuwe voedingsmiddelen – en dus ook nieuwe allergenen – op ons bord terechtkomen. Als gevolg daarvan worden personen met een allergische aanleg vaker blootgesteld aan potentiële ‘boosdoeners’.

Europa brengt wijzigingen aan op de etiketten

Personen met voedselovergevoeligheid moeten de allergene voedingsstoffen in kwestie trachten te vermijden. Dat is echter niet vanzelfsprekend. De enige informatie waarover ze beschikken om de samenstelling van een product te beoordelen, is immers het etiket op de verpakking. De Europese wetgeving voorzag tot op heden een uitzondering voor de etikettering van samengestelde voedingsmiddelen (vb. de samenstelling van worst in choucroute) waardoor niet altijd alle ingrediënten vermeld werden.

Om de consument beter te informeren heeft de Europese Commissie beslist om deze uitzonderingen te schrappen (nieuwe richtlijn (2003/89/EG)). Voortaan moeten alle afzonderlijke ingrediënten op het etiket staan, ook al maken ze deel uit van een samengesteld product. Zo moet bij chocolade-ijs expliciet vermeld worden of er melk in de chocolade zit.

Bovendien stelde de EFSA (European Food Safety Authority) een lijst op met de 12 meest voorkomende allergene stoffen. De vermelding ervan is verplicht, net als eventuele verwijzingen naar de naam van het product waarvan het is afgeleid. En het is voor samenstellingen met deze producten niet langer toegelaten om groepsbenamingen te gebruiken. Arachideolie, bijvoorbeeld, mag niet meer op het etiket staan zonder de vermelding dat ze van aardnoten afkomstig is. Ten slotte moet ook op het etiket van alcoholische dranken staan of ze stoffen uit de lijst bevatten.

Meest voorkomende allergene producten

Volgens de EFSA komen de volgende 12 allergene substanties of producten op basis ervan het meest voor:

glutenbevattende granen
schaaldieren
eieren
vis
aardnoten
soja
melk
schaalvruchten
selderij
mosterd
sesamzaad
zwaveldioxide en sulfieten in concentraties van meer dan 10 mg/kg of 10 mg/l

Selectief winkelen eind volgend jaar mogelijk

De voedingsmiddelenindustrie krijgt 1 jaar de tijd om de etikettering aan te passen aan de nieuwe regelgeving. En de allergische consument? Die kan tegen eind volgend jaar echt selectief inkopen doen.

Voedselovergevoeligheid: 2 varianten

De wetenschap onderscheidt 2 varianten van voedselovergevoeligheid: een immunologische en niet-immunologische.

Bij een immunologische reactie leidt contact met het allergeen tot de vorming van antilichamen. De allergische reactie ontstaat pas als die antilichamen met de bewuste voedingsstof in aanraking komen.

Niet-immunologische voedselovergevoeligheid is daarentegen het gevolg van een fout in de stofwisseling.



	FEVIA Kunstlaan 43 1040 Brussel tel 02/550 17 63 fax 02/550 17 54



	Situering - Veranderende voedingspatronen De boerderij, het begin van de voedselketen Situering-Oosprong van het voedsel Rol van de landbouw Landbouw en veiligheid Landbouw en kwaliteit van het voedsel Landbouw en milieu Landbouw en technologie De voedingsindustrie Situering - Waarom bewerken we voedsel ? Rol van de voedingsindustrie Voedingsindustrie en veiligheid en kwaliteit Voedingsindustrie en milieu Voedingsindustrie en techniek Enkele kerncijfers in verband met de voedingsindustrie Productie en omzet Investeringen Prijsevolutie en rendabiliteit Tewerkstelling Buitenlandse handel Kerncijfers De distributie Situering Distributie en veiligheid De Consument Situering - voedingspatronen nu De rol van de consument bij de veiligheidsmaatregelen Transport en stockage Rol van transport en stockage Transport, stockage en veiligheid



	Voedselveiligheid Wat verstaan we onder voedselveiligheid? Voedselveiligheid: een gedeelde verantwoordelijkheid Landbouw en voedselveiligheid Landbouw en voedselveiligheid Voedingsindustrie en voedselveiligheid Inleiding Biologische voedselveiligheid Chemische voedselveiligheid Additieven Contaminanten Fysische voedselveiligheid Waarom verwerken we voedsel Verpakking beschermt onze voedingsmiddelen Controle inzake voedselveiligheid Wie controleert wat? Consum Distributie en voedselveiligheid Distributie en voedselveiligheid De rol van de consument bij voedselveiligheid De rol van de consument bij voedselveiligheid



	Inleiding Voeding en gezondheid Bron van energie en voedingsstoffen Voeding als bron van energie en voedingsstoffen Energie Koolhydraten Vetten Eiwitten Water Alcohol Vitamines Mineralen Bioactieve stoffen Voedingsmiddelen op maat Voedingsaanbevelingen 10 tips voor een gezonde levenswijze Sociale en culturele rol van voeding Sociale en culturele rol van voeding Voedingsgewoonten en levensstijl Voedingsgewoonten en levensstijl Voedings- en beschavingsziektes Obesitas Cardiovasculaire aandoeningen Kanker Diabetes Osteoporose Voedsel intolerantie en allergie Voeding en informatie Voeding en informatie Etikettering Voedingsmiddelentabellen Brochures Campagnes - Projecten Onderwijs en opvoeding



	Eet veilig Test uw kennis



	De Belgische overheid Internationale en Europese organisaties Organisaties met expertise over voeding en gezondheid Consumentenverenigingen Promotie - Voorlichting Beroepsverenigingen Informatie over specifieke onderwerpen Voedingswetgeving Biotechnologie en voeding Dioxines BSE Bio Functionele voedingsmiddelen Allergiën Verpakkingen Voedselveiligheid Nutritie Gezondheid



	Inleiding Kwaliteitsborging in de voedingsindustrie Preventieve beheersing van de risico’s Inleiding Autocontrole in de voedingsindustrie Gangbare kwaliteitsborgingssystemen Case-study autocontrole Traceerbaarheid Inleiding Casestudy traceerbaarheid Controle op de autocontrole Certificatie van kwaliteitssystemen Controle door de overheid Initiatieven van de voedingsindustrie Actieprogramma kwaliteitsborging Opleiding Kwaliteit van A tot Z Kwaliteitsborging doorheen de voedselketen, enkele voorbeelden Integrale Kwaliteitszorg Melk (IKM) Integraal Keten Kwaliteit Beheersysteem (IKKB) in de Belgische akker- en tuinbouwsector.